|
เครื่องตี เครื่องตีที่ทำด้วยไม้
เครื่องตี เป็นเครื่องสายที่ทำให้เกิดเสียงด้วยการใช้คันชักสีเข้ากับสายในดนตรีไทยเรียกว่า
ซอ ซึ่งมีอยู่ ๓ ชนิด ด้วยกัน คือ ซอสามสาย
ซออู้ และซอด้วงที่เป็นเครื่องดนตรีพื้นบ้านได้แก่
สะล้อ สำหรับประเทศทางตะวันตก เครื่องดนตรีประเภทนี้ได้แก่
ไวโอลินและไวโอลา เป็นต้น
 |
ระนาดทุ้ม
เลียนแบบระนาดเอก สร้างขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จ
พระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ลูกระนาดมีจำนวน
๑๗-๑๘ ลูก ตัวลูกมีขนาดกว้างและยาวกว่าของระนาดเอก
ตัวรางก็แตกต่าง จากระนาดเอก คือเป็นรูปคล้ายหีบไม้แต่เว้ากลาง
มีโขนปิดหัวท้าย มีเท้าอยู่สี่มุมราง
ไม้ตีตอนปลายใช้ผ้าพันพอกให้โต
และนุ่ม เวลาตีจะได้เสียงทุ้ม
ระนาดทุ้มใช้บรรเลงในวงปีพาทย์ทั่วไป
มีวิธีการบรรเลง แตกต่างไปจากระนาดเอก
คือไม่ได้ยึดการบรรเลงคู่ ๘ เป็นหลัก
|
ระนาด
น่าจะมีวิวัฒนาการจากกรับหลาย ๆ
อัน มาวางเรียงตีให้เกิดเสียง แล้วเอามาวางบนรางเพื่อให้อุ้มเสียงได้
แล้วใช้เชือกร้อยไม้กรับขนาดต่างๆ
แล้วจึงไว้บนราง ตีแล้วเกิดเสียงกังวาล
ลดหลั่นกันไปตามลูกระนาด ระนาดที่ให้เสียงแกร่งกร้าว
อันเป็นระนาดดั้งเดิมเรียกว่า ระนาดเอก
ที่ให้เสียง นุ่ม ทุ้ม เรียกว่า
ระนาดทุ้ม |
| |
 |
 |
ระนาดเอก
ที่ให้เสียงนุ่มนวล นิยมทำด้วยไม้ไผ่บง
ถ้าต้องการ ให้ได้เสียงเกรียวกราว
นิยมทำด้วยไม้แก่น ลูกระนาดมี ๒๑
ลูก ลูกที่ ๒๑ หรือลูกยอด จะมีขนาดสั้นที่สุด
ลูกระนาด จะร้อยไว้ด้วยเชือกติดกันเป็นผืนแขวนไว้บนราง
ซึ่งทำด้วย ไม้เนื้อแข็งรูปร่างคล้ายเรือ
ด้ามหัวและท้ายโค้งขึ้นเพื่อให้อุ้มเสียง
มีแผ่นไม้ปิดหัวและท้ายรางเรียกว่า
"โขน" ฐานรูปสี่เหลี่ยมเรียกว่า
"ปี่พาทย์ไม้แข็ง" ไม้ตีอีกชนิดหนึ่งทำด้วยวัสดุที่นุ่มกว่า
ใช้ผ้าพัน แล้วถักด้ายสลับ เวลาตีจะให้เสียงนุ่มนวล
เมื่อผสมเข้าวงเรียกว่า "ปีพาทย์ไม้นวม"
|
| |
 |
 |
กรับเสภา
ทำด้วยไม้เนื้อแข็ง ลักษณะเป็นแท่งสี่เหลี่ยม
มีสันมน การตีใช้ขยับมือที่ละคู่
การขับเสภาใช้กรับสองคู่ ถือมือละคู่
ผู้ขับเสภาจะขยับกรับ สองคู่นี้ตามท่วงทำนองที่เรียกเป็นไม้ต่าง
ๆ เช่น ไม้กรอ ไม้หนึ่ง ไม้รบ หรือไม้สี่
|
| |
 |
 |
กรับพวง
ทำด้วยไม้หรือโลหะ ลักษณะเป็นแผ่นบาง
หลายแผ่นร้อยเข้าด้วยกัน ใช้ไม้หนาสองชิ้นประกับไว้
วิธีตี ใช้มือหนึ่งถือกรับ แล้วตีกรับลงไปบนอีกมือหนึ่งที่รองรับ
ทำให้เกิดเสียงกระทบจากแผ่นไม้
หรือแผ่นโลหะดังกล่าว ใช้ตีในการบรรเลงมโหรีโบราณ
เล่นเพลงเรือ และโขนละคร
|
-
หมอน เป็นวัสดุที่วางหมุนระหว่างหน้าซอกับสายซอเพื่อให้ได้เสียงกับวาน
บางทีเรียกว่า หย่อง
-
คันชัก ทำด้วยไม้เนื้อแข็ง กลึงให้ได้รูป
ขึงเส้นหางม้า ประมาณ ๒๕๐ เส้น
เส้นหางม้านี้จะสอดเข้าระหว่าง
สายเอกกับสายทุ้ม
การเทียบเสียง สายเอกมีระดับเสียงตรงกับสายทุ้มของซอด้วง
สายทุ้มมีเสียงต่ำกว่าสายเอก ๕
เสียง |
| |
|
|
|